← आवर्त सारणीकडे परत जा
Os 76

Osmium (Os)

transition-metal
आवर्त: 6 गट: 8 खंड: d

Solid

प्रमाणित अणुभार

190.23 u

इलेक्ट्रॉन संरूपण

[Xe] 6s2 4f14 5d6

द्रवणांक

3032.85 °C

उत्कलनांक

5011.85 °C

घनता

2.25872e+4 kg/m³

ऑक्सिडीकरण अवस्था

−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8

विद्युतऋणता (पॉलिंग)

2.2

आयनीकरण ऊर्जा (पहिली)

8.43823 eV

शोधाचे वर्ष

1803

अणुत्रिज्या

130 pm

तपशील

नावाची उत्पत्ती Greek: osmê (odor).
शोध लागलेला देश England
शोधकर्ते Smithson Tenant

Osmium is a very dense, hard, blue-white platinum-group metal. It is chemically noble in compact metallic form but is notable for forming volatile and highly toxic osmium tetroxide. Natural osmium occurs with other platinum-group elements in ultramafic ores and placer deposits, chiefly as alloys and sulfide-bearing mineral assemblages. Its rarity, difficult fabrication, and toxicity of some compounds limit its use despite unusual physical and chemical properties.

The metal is lustrous, bluish white, extremely hard, and brittle even at high temperatures. It has the highest melting point and the lowest vapor pressure of the platinum group. The metal is very difficult to fabricate, but the powdered or spongy metal slowly gives off osmium tetroxide, which as a powerful oxidizing agent and has a strong smell. The tetroxide is highly toxic, and boils at 130°C.

Density measurements show osmium to be a little more dense than iridium, and osmium is often cited as the heavier element. However, calculations of the density from the space lattice, which may be more reliable than these measurements, give a density of 22.65 for iridium compared to 22.61 for osmium. According to IUPAC, because of this apparent contradiction, no decision has been made as to which is heavier.

The name derives from the Greek osme for "smell" because of the sharp odor of its volatile oxide. Both osmium and iridium were discovered simultaneously in a crude platinum ore by the English chemist Smithson Tennant in 1803.

Osmium and iridium were discovered at the same time by the British chemist Smithson Tennant in 1803. Osmium and iridium were identified in the black residue remaining after dissolving platinum ore with aqua regia, a mixture of 25% nitric acid (HNO3) and 75% hydrochloric acid (HCl). Today, osmium is primarily recovered during the processing of platinum and nickel ores.

Discovered in 1803 by Tennant in the residue left when crude platinum is dissolved by aqua regia.

प्रतिमा

गुणधर्म

भौतिक

अणुत्रिज्या (अनुभवाधारित)
130 pm सर्व घटकांच्या अणुत्रिज्या (अनुभवाधारित) ची तुलना करा →
सहसंयुजी त्रिज्या
144 pm सर्व घटकांच्या सहसंयुजी त्रिज्या ची तुलना करा →
व्हॅन डर वाल्स त्रिज्या
216 pm सर्व घटकांच्या व्हॅन डर वाल्स त्रिज्या ची तुलना करा →
धात्विक त्रिज्या
126 pm सर्व घटकांच्या धात्विक त्रिज्या ची तुलना करा →
घनता
2.25872 × 104 kg/m³ सर्व घटकांच्या घनता ची तुलना करा →
मोलर आयतन
0.00843 L/mol
STP येथे अवस्था
घन सर्व घटकांच्या STP येथे अवस्था ची तुलना करा →
द्रवणांक
3032.85 °C सर्व घटकांच्या द्रवणांक ची तुलना करा →
उत्कलनांक
5011.85 °C सर्व घटकांच्या उत्कलनांक ची तुलना करा →
विशिष्ट उष्माधारकता
0.13 J/(g·K) सर्व घटकांच्या विशिष्ट उष्माधारकता ची तुलना करा →
मोलर उष्माधारकता
24.7 J/(mol·K) सर्व घटकांच्या मोलर उष्माधारकता ची तुलना करा →
स्फटिक संरचना
षट्कोणी निकट-संकुलित सर्व घटकांच्या स्फटिक संरचना ची तुलना करा →

रासायनिक

विद्युतऋणता (पॉलिंग)
2.2 सर्व घटकांच्या विद्युतऋणता (पॉलिंग) ची तुलना करा →
विद्युतऋणता (ॲलन)
1.65
इलेक्ट्रॉन आसक्ती
1.1 eV
आयनीकरण ऊर्जा (पहिली)
8.43823 eV सर्व घटकांच्या आयनीकरण ऊर्जा (पहिली) ची तुलना करा →
आयनीकरण ऊर्जा (दुसरी)
17.000059 eV सर्व घटकांच्या आयनीकरण ऊर्जा (दुसरी) ची तुलना करा →
आयनीकरण ऊर्जा (तिसरी)
25.000086 eV सर्व घटकांच्या आयनीकरण ऊर्जा (तिसरी) ची तुलना करा →
आयनीकरण ऊर्जा (चौथी)
41.000141 eV सर्व घटकांच्या आयनीकरण ऊर्जा (चौथी) ची तुलना करा →
आयनीकरण ऊर्जा (पाचवी)
55.000189 eV सर्व घटकांच्या आयनीकरण ऊर्जा (पाचवी) ची तुलना करा →
ऑक्सिडीकरण अवस्था
−4, −2, −1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8 सर्व घटकांच्या ऑक्सिडीकरण अवस्था ची तुलना करा →
संयुजा इलेक्ट्रॉन
8 सर्व घटकांच्या संयुजा इलेक्ट्रॉन ची तुलना करा →
इलेक्ट्रॉन संरूपण
[Xe] 6s2 4f14 5d6

उष्मागतिक

द्रवण उष्मा
0.32854848 eV सर्व घटकांच्या द्रवण उष्मा ची तुलना करा →
बाष्पीभवन उष्मा
6.425869 eV सर्व घटकांच्या बाष्पीभवन उष्मा ची तुलना करा →
संप्लवन उष्मा
8.187801 eV
अणूकरण उष्मा
8.187801 eV
अणूकरण एन्थाल्पी
8.156708 eV

विपुलता

विपुलता (पृथ्वीचे कवच)
0.002 mg/kg सर्व घटकांच्या विपुलता (पृथ्वीचे कवच) ची तुलना करा →

स्फटिक संरचना

जालक स्थिरांक a
274 pm

इलेक्ट्रॉन संरचना

प्रत्येक कवचातील इलेक्ट्रॉन
2, 8, 18, 32, 14, 2 सर्व घटकांच्या प्रत्येक कवचातील इलेक्ट्रॉन ची तुलना करा →

ओळखचिन्हे

CAS क्रमांक
7440-04-2 सर्व घटकांच्या CAS क्रमांक ची तुलना करा →
टर्म चिन्ह
5D4
InChI
InChI=1S/Os
InChI की
SYQBFIAQOQZEGI-UHFFFAOYSA-N

इलेक्ट्रॉन संरूपण मोजलेले

आयनाचा विद्युतभार
प्रोटॉन 76
इलेक्ट्रॉन 76
विद्युतभार विद्युतदृष्ट्या उदासीन
संरूपण Os: 4f¹⁴ 5d⁶ 6s²
इलेक्ट्रॉन संरूपण
मोजलेले
[Xe] 4f¹⁴ 5d⁶ 6s²
1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶ 3d¹⁰ 4s² 4p⁶ 4d¹⁰ 5s² 5p⁶ 4f¹⁴ 5d⁶ 6s²
कक्षिका आकृती
1s
2/2
2s
2/2
2p
6/6
3s
2/2
3p
6/6
4s
2/2
3d
10/10
4p
6/6
5s
2/2
4d
10/10
5p
6/6
6s
2/2
4f
14/14
5d
6/10 4↑
एकूण इलेक्ट्रॉन: 76 अजोड: 4 ?

अणुप्रतिमान

प्रोटॉन 76
न्यूट्रॉन 91
इलेक्ट्रॉन 76
वस्तुमानांक 167
स्थैर्य किरणोत्सारी

समस्थानिकांमुळे न्यूट्रॉन संख्या, वस्तुमान आणि स्थैर्य बदलते — विद्युतदृष्ट्या उदासीन अणूचे इलेक्ट्रॉन संरूपण बदलत नाही.

योजनात्मक अणुप्रतिमान, प्रमाणानुसार नाही.

अणूची विशिष्ट ओळख

उत्सर्जन / शोषण वर्णपट

0 / 0 (0 तीव्रतेसह 0)
मोजलेले
उत्सर्जन दृश्य: 380–750 nm

समस्थानिक वितरण

स्थिर समस्थानिके नाहीत.

वस्तुमानांकअणुवस्तुमान (u)नैसर्गिक विपुलताअर्धायुष्य
167 किरणोत्सारी१६६.९७१५४९ ± ०.००००७८उपलब्ध नाही839 ms
161 किरणोत्सारी१६०.९८९०३ ± ०.०००४३उपलब्ध नाही640 us
203 किरणोत्सारी२०२.९९२१९५ ± ०.०००४२९उपलब्ध नाही300 ms
166 किरणोत्सारी१६५.९७२६९२ ± ०.००००२उपलब्ध नाही213 ms
198 किरणोत्सारी१९७.९७४४१ ± ०.०००२१उपलब्ध नाही125 सेकंद
मोजलेले

अवस्था / स्थिती

1 atm / 101.325 kPa
घन 25 °C (298.15 K)

कारण: द्रवणांकापेक्षा (3032.85 °C) 3007.8 °C कमी

द्रवणांक 3032.85 °C
उत्कलनांक 5011.85 °C
द्रवणांकापेक्षा कमी 3007.8 °C
0 K सध्याचे तापमान: 25 °C 6000 K
अवस्थांची कालरेषा

योजनात्मक, प्रमाणानुसार नाही

घन
द्रव
वायू
द्रवण
उत्कलन
25°C
घन
द्रव
वायू
सध्याचे

अवस्थांतर बिंदू

द्रवणांक संदर्भसाहित्यातील
3032.85 °C
उत्कलनांक संदर्भसाहित्यातील
5011.85 °C
सध्याची अवस्था गणना केलेले
घन

अवस्थांतर ऊर्जा

द्रवण उष्मा संदर्भसाहित्यातील
0.32854848 eV

द्रवणांकावर 1 mol वितळवण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा

बाष्पीभवन उष्मा संदर्भसाहित्यातील
6.425869 eV

उत्कलनांकावर 1 mol चे बाष्पीभवन करण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा

संप्लवन उष्मा संदर्भसाहित्यातील
8.187801 eV

संप्लवनांकावर 1 mol चे संप्लवन करण्यासाठी आवश्यक ऊर्जा

घनता

संदर्भ घनता संदर्भसाहित्यातील
2.25872e+4 kg/m³

प्रमाणित परिस्थितीत

सध्याची घनता गणना केलेले
2.25872e+4 kg/m³

प्रमाणित परिस्थितीत

अणुवर्णपट

76 पैकी 10 दाखवले आहेत. आयनाच्या विद्युतभारानुसार चढत्या क्रमाने मांडलेले.

वर्णरेषांचा संग्रह ?

आयनविद्युतभारएकूण वर्णरेषासंक्रमण संभाव्यतापातळ्यांची नामांकने
Os I 053400
Os II +13800
Os III +2106110611061
NIST वर्णरेषांचा संग्रह →

ऊर्जा पातळ्यांचा संग्रह ?

आयनविद्युतभारपातळ्या
Os I 0274
Os II +140
Os III +2201
Os IV +32
Os V +42
Os VI +52
Os VII +62
Os VIII +72
Os IX +82
Os X +92
NIST ऊर्जा पातळ्यांचा संग्रह →
76 Os 190.23

Osmium — अणुकक्षिका दृश्यांकन साधन

[Xe]6s24f145d6
ऊर्जा पातळ्या 2 8 18 32 14 2
ऑक्सिडीकरण अवस्था -4, -2, -1, 0, +1, +2, +3, +4, +5, +6, +7, +8
HOMO 5d n=5 · l=2 · m=-2
Osmium — अणुकक्षिका दृश्यांकन साधनाचे पूर्वावलोकन
Three.js केवळ विनंती केल्यावर लोड होते
76 Os 190.23

Osmium — स्फटिक संरचना दृश्यांकन साधन

आद्य षट्कोणी · पिअर्सन hP2
प्रायोगिक
पिअर्सन hP2
समन्वय संख्या 12
संकुलन 76.583%
Osmium — स्फटिक संरचना दृश्यांकन साधनाचे पूर्वावलोकन
Three.js केवळ विनंती केल्यावर लोड होते

आयनिक त्रिज्या

विद्युतभारसमन्वयप्रचक्रणत्रिज्या
+46उपलब्ध नाही63 pm
+56उपलब्ध नाही57.49999999999999 pm
+65उपलब्ध नाही49 pm
+66उपलब्ध नाही54.50000000000001 pm
+76उपलब्ध नाही52.5 pm
+84उपलब्ध नाही39 pm

संयुगे

Os
190.200 u
Os+4
190.200 u
Os
190.961 u
Os
181.952 u
Os
180.953 u
Os
188.958 u
Os
184.954 u
Os
192.964 u
Os
179.952 u
Os
193.965 u
Os+8
190.200 u
Os+2
190.200 u
Os+6
190.200 u
Os+
190.200 u
Os+5
190.200 u
Os
183.952 u
Os+4
190.961 u
Os
186.956 u
Os
185.954 u
Os
187.956 u
Os
189.958 u
Os
191.961 u

समस्थानिके (5)

वस्तुमानांकअणुवस्तुमान (u)नैसर्गिक विपुलताअर्धायुष्यक्षय प्रकार
167 किरणोत्सारी१६६.९७१५४९ ± ०.००००७८उपलब्ध नाही839 ms
α =51±0.4%β+ ?
161 किरणोत्सारी१६०.९८९०३ ± ०.०००४३उपलब्ध नाही640 us
α ≈100%
203 किरणोत्सारी२०२.९९२१९५ ± ०.०००४२९उपलब्ध नाही300 ms
β- ?β-n ?
166 किरणोत्सारी१६५.९७२६९२ ± ०.००००२उपलब्ध नाही213 ms
α =83±0.4%β+ =17±0.4%
198 किरणोत्सारी१९७.९७४४१ ± ०.०००२१उपलब्ध नाही125 सेकंद
β- =100%
167 किरणोत्सारी
अणुवस्तुमान (u) १६६.९७१५४९ ± ०.००००७८
नैसर्गिक विपुलता उपलब्ध नाही
अर्धायुष्य 839 ms
क्षय प्रकार
α =51±0.4%β+ ?
161 किरणोत्सारी
अणुवस्तुमान (u) १६०.९८९०३ ± ०.०००४३
नैसर्गिक विपुलता उपलब्ध नाही
अर्धायुष्य 640 us
क्षय प्रकार
α ≈100%
203 किरणोत्सारी
अणुवस्तुमान (u) २०२.९९२१९५ ± ०.०००४२९
नैसर्गिक विपुलता उपलब्ध नाही
अर्धायुष्य 300 ms
क्षय प्रकार
β- ?β-n ?
166 किरणोत्सारी
अणुवस्तुमान (u) १६५.९७२६९२ ± ०.००००२
नैसर्गिक विपुलता उपलब्ध नाही
अर्धायुष्य 213 ms
क्षय प्रकार
α =83±0.4%β+ =17±0.4%
198 किरणोत्सारी
अणुवस्तुमान (u) १९७.९७४४१ ± ०.०००२१
नैसर्गिक विपुलता उपलब्ध नाही
अर्धायुष्य 125 सेकंद
क्षय प्रकार
β- =100%

विस्तारित गुणधर्म

सहसंयुजी त्रिज्या (विस्तारित)

सहसंयुजी त्रिज्या (प्युक्को)
129 pm
सहसंयुजी त्रिज्या (प्युक्को, दुहेरी बंध)
116 pm
सहसंयुजी त्रिज्या (प्युक्को, तिहेरी बंध)
109 pm

व्हॅन डर वाल्स त्रिज्या

Batsanov
200 pm
Alvarez
248 pm
UFF
312 pm
MM3
235 pm

अणुत्रिज्या आणि धात्विक त्रिज्या

अणुत्रिज्या (राह्म)
244 pm
धात्विक त्रिज्या (C12)
135 pm

क्रमांकन मापनपट्ट्या

Mendeleev
61
Pettifor
62
Glawe
60

विद्युतऋणता मापनपट्ट्या

Ghosh
0
Miedema
5
Gunnarsson–Lundqvist
6
Robles–Bartolotti
5

ध्रुवणक्षमता आणि अपस्करण

द्विध्रुव ध्रुवणक्षमता
57 a.u.
द्विध्रुव ध्रुवणक्षमता (अनिश्चितता)
3 a.u.
C₆ (Gould–Bučko)
584 Ha·Bohr6

मिडेमा प्राचल

मिडेमा मोलर आयतन
8.45 cm3/mol
मिडेमा इलेक्ट्रॉन घनता
6

पुरवठा जोखीम आणि अर्थकारण

उत्पादनाचे केंद्रीकरण
60
सापेक्ष पुरवठा जोखीम
8
साठ्यांचे वितरण
95
राजकीय स्थैर्य (प्रमुख उत्पादक)
44
राजकीय स्थैर्य (सर्वाधिक साठे असलेला देश)
44

अवस्थांतरे आणि अपरूपे

द्रवणांक3306.15 K
उत्कलनांक5281.15 K

ऑक्सिडीकरण अवस्थांचे वर्ग

+5 extended
+2 extended
+6 extended
+1 extended
−1 extended
0 extended
+7 extended
−2 extended
+3 extended
+8 extended
+4 main
−4 extended

प्रगत संदर्भ माहिती

परिरक्षण स्थिरांक (14)
nकक्षिकाσ
1s1.4701
2p4.4502
2s19.8502
3d13.5253
3p21.7483
3s22.5727
4d37.142
4f38.8472
4p34.856
4s33.9048
स्फटिक त्रिज्यांचा तपशील (6)
विद्युतभारCNप्रचक्रणrcrystal (pm)उत्पत्ती
4VI77from r^3 vs V plots, from metallic oxides,
5VI71.5estimated,
6V63
6VI68.5estimated,
7VI66.5estimated,
8IV53
समस्थानिक क्षय प्रकार (58)
समस्थानिकमोडतीव्रता
161A100%
162A100%
163A100%
163B+—
164A96%
164B+—
165A90%
165B+10%
166A83%
166B+17%
क्ष-किरण प्रकीर्णन गुणक (516)
ऊर्जा (eV)f₁f₂
10—1.88117
10.1617—1.93789
10.3261—1.99632
10.4931—2.05652
10.6628—2.13032
10.8353—2.20812
11.0106—2.28877
11.1886—2.37237
11.3696—2.45796
11.5535—2.53755

अतिरिक्त माहिती

Sources

Sources of this element.

Osmium occurs in iridosule and in platinum-bearing river sands in the Urals, North America, and South America. It is also found in the nickel-bearing ores of Sudbury, Ontario region along with other platinum metals. While the quantity of platinum metals in these ores is very small, the large tonnages of processed nickel ores make commercial recovery possible.

संदर्भ (1)

संदर्भ

(9)
3 IUPAC Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights (CIAAW)
Osmium

Element data are cited from the Atomic weights of the elements (an IUPAC Technical Report). The IUPAC periodic table of elements can be found at https://iupac.org/what-we-do/periodic-table-of-elements/. Additional information can be found within IUPAC publication doi:10.1515/pac-2015-0703 Copyright © 2020 International Union of Pure and Applied Chemistry.

4 IUPAC Periodic Table of the Elements and Isotopes (IPTEI)

The information are cited from Pure Appl. Chem. 2018; 90(12): 1833-2092, https://doi.org/10.1515/pac-2015-0703.

परवान्याविषयी टीप: Copyright (c) 2020 International Union of Pure and Applied Chemistry. The International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) contribution within Pubchem is provided under a CC-BY-NC-ND 4.0 license, unless otherwise stated.
5 Jefferson Lab, U.S. Department of Energy
Osmium

Thomas Jefferson National Accelerator Facility (Jefferson Lab) is one of 17 national laboratories funded by the U.S. Department of Energy. The lab's primary mission is to conduct basic research of the atom's nucleus using the lab's unique particle accelerator, known as the Continuous Electron Beam Accelerator Facility (CEBAF). For more information visit https://www.jlab.org/

परवान्याविषयी टीप: Please see citation and linking information: https://education.jlab.org/faq/index.html
6 Los Alamos National Laboratory, U.S. Department of Energy
Osmium

The periodic table at the LANL (Los Alamos National Laboratory) contains basic element information together with the history, source, properties, use, handling and more. The provenance data may be found from the link under the source name.

7 NIST Physical Measurement Laboratory
Osmium

The periodic table contains NIST's critically-evaluated data on atomic properties of the elements. The provenance data that include data for atomic spectroscopy, X-ray and gamma ray, radiation dosimetry, nuclear physics, and condensed matter physics may be found from the link under the source name. Ref: https://www.nist.gov/pml/atomic-spectra-database

8 PubChem Elements
Osmium

This section provides all form of data related to element Osmium.

9 PubChem Elements
Osmium

The element property data was retrieved from publications.

शेवटचे अद्यतन:

माहिती पडताळलेली आहे:

नवीनतम वैज्ञानिक माहितीच्या आधारे मजकुराचे पुनरावलोकन केले जाते.